Μεταβολές φυσικού περιβάλλοντος στο δέλτα του ποταμού Μόρνου: Διερεύνηση φυσικών κινδύνων – Πρόληψη και Διαχείριση

Διπλωματική Εργασία uoadl:1318908 112 Αναγνώσεις

Μονάδα:
Κατεύθυνση Πρόληψη και Διαχείριση των Φυσικών Καταστροφών
Βιβλιοθήκη Σχολής Θετικών Επιστημών
Ημερομηνία κατάθεσης:
2016-10-24
Έτος εκπόνησης:
2008
Συγγραφέας:
Παπαποστόλου Αλέξανδρος
Στοιχεία επιβλεπόντων καθηγητών:
Γ. Μιγκίρος, Καθηγητής Γεωπονικού, Αι. Χρονοπούλου, Καθηγήτρια Γεωπονικού, Στ. Λόζιος, Επικ. Καθηγητής ΕΚΠΑ
Πρωτότυπος Τίτλος:
Μεταβολές φυσικού περιβάλλοντος στο δέλτα του ποταμού Μόρνου: Διερεύνηση φυσικών κινδύνων – Πρόληψη και Διαχείριση
Γλώσσες εργασίας:
Ελληνικά
Περίληψη:
Είναι γενικά παραδεκτό ότι η κατασκευή και λειτουργία φραγμάτων στον άνω ρου
των ποταμών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των
περιοχών στα κατάντη των φραγμάτων και ιδιαίτερα στο φυσικό περιβάλλον των
περιοχών των εκβολών των ποταμών. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας υπήρξε η
καταγραφή , επεξεργασία και αξιολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα του
ποταμού Μόρνου και των επιπτώσεων σε αυτό από την λειτουργία του φράγματος.
Ο ποταμός Μόρνος βρίσκεται στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Αποτελείται από ένα μεγάλο
υδρογραφικό δίκτυο που αποστραγγίζει μια έκταση σχεδόν 1000 km2. Εκβάλλει στο
δυτικό Κορινθιακό κόλπο και σχηματίζει το μεγαλύτερο δέλτα του Κορινθιακού. Η
μέση ετήσια εκφόρτιση του ποταμού είναι σχεδόν 40 m3/sec (Karymbalis et al,
2007), ενώ με ιζηματοπαροχή που κυμαίνεται στα 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al,
1990) θεωρείται ο κύριος παροχέας των ιζημάτων του εσωτερικού τμήματος του
Κορινθιακού Κόλπου (Louis et al, 1992). Tο Δέλτα του Μόρνου ανήκει στα δέλτα
τύπου Ροδανού, ενώ το προδέλτα του χαρακτηρίζεται κυρίως από ζώνες μέτριων
(10-20%) έως πολύ απότομων κλίσεων (>20%), που δεν επιτρέπουν την παραμονή των
ιζημάτων με αποτέλεσμα τη μεταφορά τους σε μεγάλα βάθη και τον σχηματισμό
τουρβιδιτών (Στουρνάρας, 2006). Στο Δέλτα του Μόρνου υπάρχει δελταϊκή πεδιάδα
έκτασης 28 km2 και ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος του Κορινθιακού έκτασης σχεδόν
2,8 km2.
Το φράγμα του Μόρνου κατασκευάστηκε με σκοπό την ύδρευση της πόλεως των Αθηνών.
Η αποπεράτωση της κατασκευής του υδρευτικού φράγματος του Μόρνου δυτικά του
Λιδωρικίου το 1979-81 αποτέλεσε μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς του ποταμού.
Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος υπήρξαν ορισμένες μεταβολές που προκλήθηκαν
άμεσα ή έμμεσα στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα του.
Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει ο εντοπισμός και η αποτίμηση των
μεταβολών που διαχρονικά υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του
δέλτα από την λειτουργία του φράγματος καθώς και η διερεύνηση των μέτρων
(πρόληψη και διαχείριση) που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι.
Για αυτό το λόγο οριοθετήθηκε σχεδόν τετράγωνη περιοχή έκτασης 250 km2 με
κέντρο το Δέλτα του Μόρνου. Εν συνεχεία μελετήθηκαν εκτενώς τα γεωμορφολογικά,
γεωλογικά, υδρογεωλογικά, νεοτεκτονικά, σεισμικά, εδαφολογικά, κλιματικά,
υδρολογικά, οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Επιπλέον μελετήθηκαν οι
διαχρονικές γεωμορφολογικές μεταβολές του Δέλτα κατά τα τελευταία σχεδόν 200
έτη καθώς και η μεταβολή των χρήσεων γης της δελταϊκής πεδιάδας κατά την
τελευταία πεντηκονταετία. Στα πλαίσια της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος της
περιοχής χρησιμοποιήθηκαν πολλοί χάρτες, αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες
και συντάχθηκαν αρκετοί θεματικοί χάρτες.
Μέσα από την ανάλυση των ανωτέρω στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος της
περιοχής του Δέλτα του Μόρνου προέκυψε ότι οι μεταβολές που υφίστανται στο
φυσικό περιβάλλον εξαιτίας της κατασκευής του Φράγματος συνίστανται σε:
1. Μείωση της παροχής των ποτάμιων υδάτων του Μόρνου και πλήρης ξήρανση της
κοίτης κατά το θέρος.
2. Τάση αύξησης της συγκέντρωσης των χλωριώντων των υπόγειων υδάτων της
πεδιάδας.
3. Οπισθοχώρηση της ακτογραμμής στα πλαίσια της σταδιακής αποδόμησης του Δέλτα.
4. Σταδιακή υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής.
5. Μείωση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των.
6. Μείωση της ιχθυοπανίδας του γλυκού νερού του ποταμού.
7. Μείωση της θαλάσσιας ιχθυοπανίδας των εκβολών.

Οι ανωτέρω μεταβολές του φυσικού περιβάλλοντος, εγκυμονούν κινδύνους για το
φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής, με τελικό αποδέκτη όλων
των δυσμενών επιπτώσεων τoν ίδιο τον άνθρωπο. Οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται από
τις ανωτέρω μεταβολές είναι σε αντιστοιχία οι εξής:
1. Περαιτέρω καταπατήσεις στην κοίτη του ποταμού και στον πέριξ αυτής χώρο.
2. Ποιοτική υποβάθμιση (αλάτωση) των υπόγειων υδάτων.
3. Προσβολή των παράκτιων δρόμων και οικισμών.
4. Επιπλέον υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής.
5. Σταδιακή εξαφάνιση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας
των.
6. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση της υπάρχουσας παροχής νερού του ποταμού.
7. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος της
περιοχής.

Ως κυριότερα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των ανωτέρω κινδύνων προτείνονται:
• Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας για την αξία του
φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής.
• Η λήψη μέτρων για ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτων της πεδιάδας.
• Η δημιουργία φορέα διοίκησης και διαχείρισης του υδροβιότοπου του Μόρνου.
• Η κατασκευή έργων και η πραγματοποίηση δράσεων ανάδειξης του φυσικού
περιβάλλοντος της περιοχής.
• Η στήριξη στις αναπτυξιακές ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στα δημόσια έργα που
εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ή και πολύ περισσότερο το
αναδεικνύουν.
• Η κατασκευή κατάλληλων παράκτιων αντιδιαβρωτικών έργων.
Κύρια θεματική κατηγορία:
Φυσικές καταστροφές
Λοιπές θεματικές κατηγορίες:
Γεωμορφολογία
Περιβάλλον
Λέξεις-κλειδιά:
Δέλτα Μόρνου, Μεταβολές Φυσικού Περιβάλλοντος, Πεδιάδα Μόρνου, Πρόληψη
Ευρετήριο:
Όχι
Αρ. σελίδων ευρετηρίου:
0
Εικονογραφημένη:
Ναι
Αρ. βιβλιογραφικών αναφορών:
47
Αριθμός σελίδων:
115