Η έκφραση του τρόπου στη Νέα Ελληνική (Γλωσσοδιδακτική προσέγγιση με έμφαση στα σχολικά εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης)

Διδακτορική Διατριβή uoadl:1666176 358 Αναγνώσεις

Μονάδα:
Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης
Βιβλιοθήκη Δημοτικής Εκπαίδευσης
Ημερομηνία κατάθεσης:
2017-06-14
Έτος εκπόνησης:
2017
Συγγραφέας:
Αννοπούλου Ελένη
Στοιχεία επταμελούς επιτροπής:
Αθανάσιος Νάκας, Ομ. Καθηγητής, ΠΤΔΕ / ΕΚΠΑ
Τριανταφυλλιά Σαραφίδου, τ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ / ΔΠΘ
Ιωάννης Σαλβαράς, Ομ. Καθηγητής ΠΤΔΕ /ΕΚΠΑ
Σταματία Κουτσουλέλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, τμήμα Φιλολογικό / ΕΚΠΑ
Ευγενία Μαγουλά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ / ΕΚΠΑ
Κωνσταντίνος Ντίνας, Καθηγητής ΠΤΝ / Παν. Δυτ. Μακεδονίας.
Αναστασία Χριστοφίδου, ερευνήτρια Α΄, Ακαδημία Αθηνών
Πρωτότυπος Τίτλος:
Η έκφραση του τρόπου στη Νέα Ελληνική (Γλωσσοδιδακτική προσέγγιση με έμφαση στα σχολικά εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης)
Γλώσσες διατριβής:
Ελληνικά
Μεταφρασμένος τίτλος:
Η έκφραση του τρόπου στη Νέα Ελληνική (Γλωσσοδιδακτική προσέγγιση με έμφαση στα σχολικά εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης)
Περίληψη:
Η εξέταση των εκφράσεων εκείνων που δηλώνουν τρόπο (με την ευρεία έννοια του όρου) και που λειτουργούν ως προσδιορισμοί του ρήματος, αποτελεί το επίκεντρο αυτής της μελέτης. Για τη διάκριση αλλά και την κατάταξη των εκφράσεων του τρόπου ακολουθήσαμε, κατά συνέπεια, ένα σημασιολογικό και λειτουργικό πρότυπο ανάλυσης. Επιπλέον, με βάση τις εκάστοτε επικοινωνιακές ανάγκες του ομιλητή, επικεντρωθήκαμε στη χρήση των ποικίλων γλωσσικών μέσων με τα οποία δύναται να εκφράζεται ο τρόπος (επιρρήματα και επιρρηματικές φράσεις, φράσεις ουσιαστικού, προθετικές και μετοχικές φράσεις, εξαρτημένες προτάσεις).
Η σημασιολογική κατηγορία του τρόπου είναι ευρεία και περιλαμβάνει διάφορες διαστάσεις / σημασίες οι οποίες σχετίζονται μεν μεταξύ τους αλλά δεν ταυτίζονται και, σε γενικές γραμμές, απαντούν στο ερωτηματικό πώς;. Όλες αυτές οι σημασίες εντάσσονται σε μία ενιαία κατηγορία για την οποία υιοθετήσαμε τον όρο ‘διαδικασία’. Ο ‘τρόπος’, το ‘μέσον’ και το ‘όργανο’ είναι οι τρεις κύριες διαστάσεις της διαδικασίας. Ο ‘τρόπος’ περιλαμβάνει τις επιμέρους διαστάσεις του ‘‘κυρίως’ τρόπου’ –της ευρύτερης και αντιπροσωπευτικότερης σημασιολογικής υποκατηγορίας της διαδικασίας– της ‘σύγκρισης - ομοιότητας’ και της ‘συνοδείας’, η οποία μπορεί να έχει το χαρακτηριστικό [± συγκεκριμένη].
Έμφαση δόθηκε και στη μελέτη των διδακτικών βιβλίων της γλώσσας του δημοτικού σχολείου (τόσο αυτών που διδάσκονται σήμερα στους μαθητές όσο και των προηγούμενων εγχειριδίων της σειράς Η γλώσσα μου, καθώς και των βιβλίων αναφοράς) σχετικά με το πώς πραγματεύονται τον τρόπο, με την ευρεία του έννοια (ως διαδικασία). Η σύγκριση των παλαιών και νέων γλωσσικών εγχειριδίων κατέδειξε ότι δεν υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές μεταξύ τους. Ειδικότερα, αν και σε μεγάλο μέρος των ασκήσεων απαντούν εκτός από τον τρόπο και άλλες διαστάσεις της διαδικασίας όπως το μέσον, η συνοδεία / συνοδευτικές περιστάσεις και το όργανο (σε μια δυο περιπτώσεις), εντούτοις οι διαστάσεις αυτές δεν αναφέρονται ούτε στα βιβλία του μαθητή αλλά ούτε και του δασκάλου. Μάλιστα, και οι σημασίες αυτές καλύπτονται από τη σημασία του τρόπου. Θα πρέπει, επίσης, να επισημάνουμε ότι από τις ασκήσεις που σχετίζονται με τη διαδικασία ένα μεγάλο ποσοστό καταλαμβάνει η διάσταση της σύγκρισης - ομοιότητας (παρομοίωση).
Κύρια θεματική κατηγορία:
Γλωσσολογία
Λέξεις-κλειδιά:
προσδιορισμοί, διαδικασία, τρόπος, μέσον, όργανο, συνοδεία, ομοιότητα
Ευρετήριο:
Όχι
Αρ. σελίδων ευρετηρίου:
0
Εικονογραφημένη:
Όχι
Αρ. βιβλιογραφικών αναφορών:
164
Αριθμός σελίδων:
213

Διδακτορική διατριβή και λέξεις κλειδιά.pdf
1 MB
Δεν επιτρέπεται η πρόσβαση στο αρχείο έως 2020-06-19.