“ ‘…old wine into new bottles…’ The continuity of the Tradition in the Contemporary Composition Practice of Byzantine Music”

Επιστημονική δημοσίευση - Ανακοίνωση Συνεδρίου uoadl:2935260 37 Αναγνώσεις

Τμήμα Μουσικών Σπουδών
“ ‘…old wine into new bottles…’ The continuity of the Tradition in the Contemporary Composition Practice of Byzantine Music”
Γλώσσες Τεκμηρίου:
It is known that Byzantine Music develops, spreads and evolves in a clearly traditional and therefore conservative field; in the field of the Orthodox Church. Even in this specific traditional atmosphere, creation of new musical compositions is inevitable at times, not mainly for the cover of new functional necessities, but mostly for the renewal of the current musical tradition. It is essentially legitimate and expected for every new composer (even if they act in such a conservative field) to aim to a musical differentiation, trying to bring something new in the Art and therefore perpetuate their reputation in History . It is easily recognizable that almost the oevre of the majority of the (older or contemporary) Byzantine Music’s composers is characterized by this exact dual (and primary perhaps contradictory) attempt: to adduce a personal composing stigma remaining inside the limits of the formed tradition . Therefore, a more specific musicological examination of occasionally new compositions always creates reasonable questions; the most important of them (keeping in mind that “parthenogenesis” does not actually exist in the Art) is related to the originality of every new melody. A more systematic study and detailed analysis of such new –contemporary in the present case – church melodies validates the above remarks and reveals further technical details as far as process and methodology of construction are concerned. In the present paper I’ll try to examine this specific phenomenon. As an indicative field of the relevant research I’m going to use two very well-known musical compositions; two contemporary musical books, especially widespread and popular at both the Greek and the international “psaltic reality”: the Holy Week composed by Konstantinos Priggos (+ 1964) and the Triodion composed by Thrasyvoulos Stanitsas (+ 1987) , masterpieces of two leading chanters and composers of the 20th century who coexisted at the lecterns of the Constantinople Ecumenical Patriarchate for twenty years (1939-1959). In the first the adhesion to the previous tradition is more than obvious, while in the second one it appears to be absolutely disguised, although implicitly recognized. In any case, I would observe that the well-known hagiographical saying adapts here conversely: old wine (the melodies of the tradition) fills new bottles (new compositions, which – under the cloak of a more analytical way of using the notation or even hidden by any newly composing technique – recycle and refresh the older and traditional ones).

Είναι γνωστό ότι η λεγόμενη Βυζαντινή Μουσική αναπτύσσεται, διαδίδεται και εξελίσσεται σε ένα καθαρά παραδοσιακό και ως εκ τούτου συντηρητικό χώρο, στον χώρο της ορθόδοξης εκκλησίας. Ακόμη όμως και μέσα σ’αυτό το παραδοσιακό κλίμα, αναπόφευκτη είναι κατά καιρούς η δημιουργία νέων μουσικών συνθέσεων, όχι κυρίως για την κάλυψη νέων λειτουργικών αναγκών, αλλά μάλλον για μιαν ανανέωση της υφιστάμενης μουσικής παράδοσης. Ουσιαστικά, όπως είναι θεμιτό και αναμενόμενο, κάθε νέος συνθέτης στοχεύει σε μιαν μουσική διαφοροποίηση, επιχειρώντας να κομίσει κάτι καινοφανές στην Τέχνη και να διαιωνίσει έτσι τη φήμη του στην ιστορία, έστω κι αν λειτουργεί μέσα σε ένα τέτοιο συντηρητικό χώρο. Εύκολα θα παρατηρούσε κανείς ότι το έργο όλων σχεδόν των (παλαιότερων και σύγχρονων) συνθετών Βυζαντινής Μουσικής χαρακτηρίζεται ακριβώς από αυτή τη διττή (και πρωτογενώς ίσως αντιφατική) απόπειρα: παραμένοντας στα όρια της διαμορφωμένης παράδοσης να προσκομίσουν παράλληλα ένα καινοφανές προσωπικό συνθετικό στίγμα. Ως εκ τούτου, η ειδικότερη μουσικολογική εξέταση των κατά καιρούς νέων συνθέσεων δημιουργεί πάντοτε εύλογα ερωτήματα, το κυριότερο των οποίων (και δοθέντος ότι παρθενογένεση στην Τέχνη ουσιαστικά δεν υφίσταται) αφορά στην πρωτοτυπία των όποιων καινούργιων μελωδιών. Μια συστηματική μελέτη και λεπτομερής ανάλυση τέτοιων νέων –σύγχρονων εν προκειμένω– εκκλησιαστικών μελωδιών επικυρώνει τις παραπάνω παρατηρήσεις και φανερώνει περαιτέρω τεχνικές λεπτομέρειες σχετικά με τη διαδικασία και μεθοδολογία κατασκευής τους. Το συγκεκριμένο φαινόμενο θα προσπαθήσω να διερευνήσω στην παρούσα ανακοίνωση. Θα χρησιμοποιήσω, ενδεικτικά, ως πεδίο της σχετικής έρευνας δύο πολύ γνωστά μουσικά έργα, δύο σύγχρονα μουσικά βιβλία, ιδιαίτερα διαδεδομένα και λαοφιλή στον ελληνικό αλλά και στον διεθνή ψαλτικό χώρο: την Μεγάλη Εβδομάδα του Κωνσταντίνου Πρίγγου (+ 1964) και το Τριώδιο του Θρασύβουλου Στανίτσα (+ 1987), έργα δύο κορυφαίων ψαλτών και συνθετών του 20ου αιώνα, που συνυπήρξαν στα αναλόγια του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης για 20 χρόνια (1939-1959). Στο μεν πρώτο μουσικό έργο η προσκόλληση στην προγενέστερη παράδοση είναι περισσότερο από εμφανής, ενώ στο δεύτερο εμφανίζεται απόλυτα συγκεκαλυμμένη, αλλά πάντως υπαινικτικά αναγνωρίσιμη. Σε κάθε περίπτωση, θα παρατηρούσα πως μοιάζει να ισχύει εδώ αντίστροφα το γνωστό αγιογραφικό ρητό: παλιό κρασί (οι μελωδίες της παράδοσης) τοποθετείται σε νέους ασκούς (σε νέες συνθέσεις, που –κάτω από τον μανδύα της αναλυτικής σημειογραφικής διατύπωσης ή και της καινότροπης συνθετικής τεχνικής– ανακυκλώνουν και φρεσκάρουν τις παλιότερες και παραδοσιακές).
Έτος δημοσίευσης:
Achilleas Chaldaeakes
Lithuanian Academy of Music and Theatre-Lithuanian Composers’ Union
Τίτλος συνεδρίου:
11th International Music Theory Conference; Vilnius, October 9-21, 2011; Principles of Music Composing: National Romanticism and Contemporary Music. Dedicated to the 100th anniversary of M.K.Čiurlionis’ death, Vilnius
Byzantine Music, Byzantine Musicology, Byzantine music (Music), Hellenic (Byzantine) Music and Musicology, History of Byzantine Music, Morphology of Byzantine Music, βυζαντινή μουσική, Historical Musicology, Byzantine Music, Byzantine Music Theory, Byzantine Church Music, βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική
Κύρια θεματική κατηγορία:
Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία
old_wine_into_new_bottles_The_continuit.pdf (6 MB) Άνοιγμα σε νέο παράθυρο