2026-10-09T01:26:18Zhttps://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5362703 2026-06-08T07:57:05.144Z born_digital_postgraduate_thesis

uoadl:5362703 https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5362703 born_digital_postgraduate_thesis Διπλωματική Εργασία Postgraduate Thesis ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ: ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΑΖΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 2026 Ελληνικά Greek ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ PASSALIDIS DIMITRIOS Η ενίσχυση του δημοκρατικού πολιτισμού μέσω της εκπαίδευσης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των σύγχρονων κοινωνιών, ιδίως σε περιόδους όξυνσης του κοινωνικού διχασμού, ανόδου του εξτρεμισμού και διάδοσης ιδεολογικά φορτισμένων αφηγήσεων. Η ανάγκη για προώθηση αξιών όπως ο σεβασμός, η ανοχή, η ισότητα και η συλλογική ευθύνη καθιστά το σχολείο καίριο πεδίο παρέμβασης για την πρόληψη της μισαλλοδοξίας και την ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να διερευνήσει την παιδαγωγική αξία και την εκπαιδευτική αποτελεσματικότητα μιας στοχευμένης διδακτικής παρέμβασης, σχεδιασμένης ειδικά για μαθητές Δ’ τάξης του Δημοτικού, με σκοπό την καλλιέργεια δημοκρατικών στάσεων και δεξιοτήτων. Η παρέμβαση βασίστηκε στο Πλαίσιο Αναφοράς για τις Ικανότητες του Δημοκρατικού Πολιτισμού (Reference Framework of Competences for Democratic Culture – RFCDC) του Συμβουλίου της Ευρώπης και υλοποιήθηκε σε δύο διαδοχικές διδακτικές συνεδρίες, οι οποίες σχεδιάστηκαν με βιωματικό και συμμετοχικό χαρακτήρα. Η παιδαγωγική προσέγγιση αξιοποίησε δραστηριότητες ενσυναίσθησης, ιστορικής ανάλυσης και προσωπικής έκφρασης, ώστε να ενεργοποιηθούν γνωστικά, συναισθηματικά και κοινωνικά οι μαθητές. Η έρευνα ακολούθησε μικτό μεθοδολογικό σχεδιασμό: τα ποσοτικά δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίου πριν και μετά την παρέμβαση (προ-τεστ και μετα-τεστ), ενώ τα ποιοτικά δεδομένα προέκυψαν από τις απαντήσεις των μαθητών σε ανοικτές ερωτήσεις, οι οποίες παρείχαν ενδείξεις αναστοχασμού και συναισθηματικής σύνδεσης με το περιεχόμενο. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντικές μεταβολές στις δηλούμενες στάσεις και αντιλήψεις των μαθητών, με ενίσχυση της ενσυναίσθησης, της συνεργατικότητας και της επίγνωσης του ρόλου τους ως μελών μιας δημοκρατικής συλλογικότητας. Η ποιοτική ανάλυση των απαντήσεων αποκάλυψε αυθεντικές εμπειρίες εμπλοκής, προσωπικής ταύτισης με τις αξίες της παρέμβασης και βελτιωμένη κατανόηση θεμελιωδών δημοκρατικών εννοιών. Τα ευρήματα τεκμηριώνουν την παιδαγωγική δυνατότητα καλλιέργειας δημοκρατικής κουλτούρας ήδη από τα πρώτα σχολικά χρόνια, ενώ υπογραμμίζουν τη σημασία του σχεδιασμού εκπαιδευτικών δράσεων που εδράζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία. Η εργασία καταλήγει σε πρακτικές προτάσεις για την εκπαιδευτική πράξη και ενισχύει την επιχειρηματολογία υπέρ της θεσμικής ενσωμάτωσης της δημοκρατικής αγωγής στο σχολικό πρόγραμμα. Επιπλέον, θέτει τη βάση για μελλοντικές ερευνητικές παρεμβάσεις στον τομέα της δημοκρατικής εκπαίδευσης, προσφέροντας ένα πιλοτικό μοντέλο εφαρμογής προσαρμοσμένο στις ανάγκες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. The promotion of democratic culture through education constitutes one of the most pressing challenges for contemporary societies, especially during periods of heightened social polarization, rising extremism, and the spread of ideologically charged narratives. The need to foster values such as respect, tolerance, equality, and collective responsibility positions the school as a crucial arena for preventing intolerance and strengthening democratic awareness. Within this context, the present thesis investigates the pedagogical value and educational effectiveness of a targeted instructional intervention, specifically designed for fourth-grade primary school students, aimed at cultivating democratic attitudes and competences. The intervention was based on the Council of Europe’s Reference Framework of Competences for Democratic Culture (RFCDC) and was implemented through two consecutive teaching sessions designed with experiential and participatory approaches. The pedagogical design employed activities focused on empathy, historical analysis, and personal expression, aiming to activate students cognitively, emotionally, and socially. A mixed-methods research design was adopted: quantitative data were collected through pre- and post-intervention questionnaires, while qualitative data emerged from students’ responses to open-ended questions, providing insights into reflection and emotional engagement with the content. The findings revealed significant shifts in students’ declared attitudes and perceptions, with enhanced empathy, cooperation, and awareness of their role as members of a democratic collective. The qualitative analysis of responses unveiled authentic experiences of engagement, personal identification with the values of the intervention, and a deepened understanding of key democratic concepts. The results support the pedagogical potential of fostering democratic culture from the early years of schooling and highlight the importance of designing educational initiatives grounded in scientifically validated frameworks. The thesis concludes with practical recommendations for educational practice and strengthens the case for the institutional integration of democratic education into the school curriculum. Furthermore, it lays the groundwork for future research interventions in the field of democratic education, offering a pilot implementation model tailored to the needs of primary education. Θρησκεία Religion