2026-10-09T22:04:34Zhttps://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5410707 2026-06-16T06:03:31.733Z born_digital_postgraduate_thesis

uoadl:5410707 https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410707 born_digital_postgraduate_thesis Διπλωματική Εργασία Postgraduate Thesis Αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1: Ασφάλεια και οργανοπροστασία 2026 Ελληνικά Greek Παπαστεφάνου Αργυρή-Σωτηρία Papastefanou Argyri-Sotiria Το πεπτίδιο τύπου γλυκαγόνης‑1 (GLP‑1) αποτελεί μια ινκρετίνη με κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της ενεργειακής ομοιόστασης. Δεσμεύεται σε εξειδικευμένους υποδοχείς GLP‑1 που εντοπίζονται σε διάφορους ιστούς του ανθρώπινου οργανισμού και είναι ευρέως γνωστό για τη συμβολή του στον έλεγχο της πρόσληψης τροφής, μέσω ενεργοποίησης νευρώνων στο κέντρο κορεσμού του εγκεφάλου. Πέρα όμως από τον ρόλο του στην όρεξη, το GLP‑1 συνδέεται στενά με τον μεταβολισμό της γλυκόζης, ενισχύοντας την έκκριση ινσουλίνης με γλυκοζοεξαρτώμενο τρόπο και ταυτόχρονα καταστέλλοντας την έκκριση γλυκαγόνης. Αυτές οι δράσεις το καθιστούν ιδιαίτερα σημαντικό για τη διατήρηση της γλυκαιμικής ισορροπίας και αποτελούν βασικό λόγο για τον οποίο έχει προσελκύσει έντονο θεραπευτικό ενδιαφέρον. Οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP‑1 (GLP‑1 RAs), φάρμακα σχεδιασμένα να μιμούνται τις βιολογικές ιδιότητες του ενδογενούς GLP‑1, έχουν εξελιχθεί σε βασικά μέσα για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας. Προσφέρουν σημαντικά οφέλη όπως βελτίωση των γλυκαιμικών δεικτών, απώλεια σωματικού βάρους και καρδιομεταβολική προστασία. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό ενδιαφέρον έχει επεκταθεί πέραν των καθιερωμένων μεταβολικών δράσεών τους. Πλήθος νέων δεδομένων υποδεικνύουν ότι οι GLP‑1 RAs διαθέτουν νευροπροστατευτικές και νευροτροποποιητικές ιδιότητες, επηρεάζοντας δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) που εμπλέκονται σε διάφορες νευρολογικές παθήσεις. Αυτές οι παρατηρήσεις έχουν οδηγήσει στη διερεύνηση της χρήσης τους ως πιθανών θεραπευτικών επιλογών για νόσους όπως η Alzheimer, η Parkinson και άλλες νευροεκφυλιστικές ή νευροφλεγμονώδεις καταστάσεις. Παράλληλα, προκλινικές και 6 κλινικές μελέτες υποδηλώνουν ότι οι θεραπείες με βάση το GLP‑1 ενδέχεται να έχουν ευεργετικές επιδράσεις και σε ψυχιατρικές ή συναισθηματικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, μέσω ρύθμισης οδών που σχετίζονται με τη νευροφλεγμονή, την απόκριση στο στρες και τη νευρωνική πλαστικότητα. Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τον βαθμό διείσδυσής τους στο ΚΝΣ, καθώς και τους ακριβείς μηχανισμούς μέσω των οποίων επιδρούν στους νευρωνικούς κυκλωμάτων. Η κατανόηση της βιοδιαθεσιμότητάς τους στον εγκέφαλο και του πλήρους εύρους των κεντρικών δράσεών τους αποτελεί σημαντική ερευνητική πρόκληση και βασικό αντικείμενο μελλοντικών μελετών. ABSTRACT Glucagon‑like peptide‑1 (GLP‑1) is an incretin hormone that plays a central role in metabolic regulation and energy homeostasis. It binds to specific GLP‑1 receptors distributed throughout the human body and is widely recognized for its involvement in controlling food intake, primarily through the activation of neurons located in the brain’s satiety center. Beyond its role in appetite regulation, GLP‑1 is closely linked to glucose metabolism, as it enhances insulin secretion in a glucose‑dependent manner while simultaneously suppressing glucagon release. These physiological actions underscore its importance in maintaining glycemic control and have made it a target of considerable therapeutic interest. GLP‑1 receptor agonists (GLP‑1 RAs) are a pharmaceutical class designed to mimic the biological activities of endogenous GLP‑1. They have become essential tools in the management of type 2 diabetes and obesity due to their ability to improve glycemic indices, promote weight loss, and offer cardiometabolic benefits. However, in recent years, scientific attention has expanded beyond their established metabolic effects. A 7 growing body of evidence suggests that GLP‑1 RAs may exert neuroprotective and neuromodulatory actions, influencing brain structures within the Central Nervous System (CNS) that are implicated in various neurological disorders. These findings have sparked interest in evaluating GLP‑1 RAs as potential therapeutic agents for conditions such as Alzheimer’s disease, Parkinson’s disease, and other neurodegenerative or neuroinflammatory pathologies. Furthermore, preliminary research indicates that GLP‑1–based therapies might positively affect psychiatric and mood disorders, including depression and anxiety, by modulating pathways associated with neuroinflammation, stress response, and neural plasticity. Despite the promising data, critical questions remain regarding the degree of CNS penetration achieved by these drugs, as well as the precise mechanisms through which they influence neural circuits. Understanding their bioavailability within the brain and the full spectrum of their central actions represents a significant scientific challenge and a key area for future research. Επιστήμες Υγείας Health Sciences