Μικτή μακροχρόνια μελέτη του ρυθμού αύξησης των Ελληνοπαίδων σχολικής ηλικίας

Διδακτορική Διατριβή uoadl:2896162 42 Αναγνώσεις

Μονάδα:
Τομέας Υγείας - Μητέρας - Παιδιού
Βιβλιοθήκη Επιστημών Υγείας
Ημερομηνία κατάθεσης:
2020-01-29
Έτος εκπόνησης:
2020
Συγγραφέας:
Κλεάνθους Κλεάνθης
Στοιχεία επταμελούς επιτροπής:
Πολυξένη Νικολαϊδου-Καρπαθίου, Ομότιμος Καθηγήτρια, Ιατρικής, ΕΚΠΑ
Ανδρέας Φρετζάγιας, Ομότιμος Καθηγητής, Ιατρικής, ΕΚΠΑ
Παπαευαγγέλου Βασιλική, Καθηγήτρια, ΕΚΠΑ
Χριστίνα Κανακά-Gantenbein, Καθηγήτρια, ΕΚΠΑ
Αναστάσιος Παπαδημητρίου, Καθηγητής, ΕΚΠΑ
Αργύριος Ντινόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής, ΕΚΠΑ
Αχιλλέας Αττιλάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής, ΕΚΠΑ
Πρωτότυπος Τίτλος:
Μικτή μακροχρόνια μελέτη του ρυθμού αύξησης των Ελληνοπαίδων σχολικής ηλικίας
Γλώσσες διατριβής:
Ελληνικά
Μεταφρασμένος τίτλος:
Μικτή μακροχρόνια μελέτη του ρυθμού αύξησης των Ελληνοπαίδων σχολικής ηλικίας
Περίληψη:
Εισαγωγή: Η α ύξηση τ ου π αιδιού α ντικατοπτρίζει σ ε μ εγάλο β αθμό τ η γ ενική
του υγεία. Παιδιά με σοβαρά προβλήματα υγείας, ενδέχεται να παρουσιάζουν ως
μόνο σύμπτωμα, για αρκετό χρονικό διάστημα πριν την εκδήλωση των κυρίων
συμπτωμάτων της νόσου, χαμηλό ρυθμό αύξησης. Κύριος στόχος της παρούσας
μελέτης ήταν να διερευνηθεί η αύξηση των ελληνοπαίδων και πιο συγκεκριμένα ο
ρυθμός αύξησής τους. Τα συνήθως χρησιμοποιούμενα διαγράμματα εκτίμησης
του ρυθμού α ύξησης τ ων π αιδιών π ροέρχονται από διεθνείς μελέτες που έγιναν
προ π ολλών ε τών κ αι π αρά τ η χ ρησιμότητά τ ους είναι πολύ πιθανό ότι δεν
αντικατοπτρίζουν το ρυθμό αύξησης των σύγχρονων Ελληνοπαίδων, ιδιαίτερα
στα περιεφηβικά και εφηβικά χρόνια. Επιπλέον του ρυθμού της αύξησης θέλαμε
να υπολογίσουμε την ηλικία έναρξης της εφηβικής αυξητικής έκρηξης, της
κορυφαίας ταχύτητας ύψους και της συνολικής εφηβικής αύξησης. Ένας άλλος
στόχος της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η επίπτωση της παχυσαρκίας στον
παιδικό πληθυσμό της Δυτικής Αττικής, καθώς και η μεταβολή της κατά τα
περίπου 3 χρόνια που διήρκεσε η μελέτη. Επίσης σκοπός της μελέτης ήταν να
υπολογιστεί η ηλικία που τα κορίτσια επιτυγχάνουν το τελικό τους ανάστημα και
αν υπάρχει ακόμη θετική τάση για υψηλότερο ανάστημα.
Υλικό και Μέθοδοι: Από το Νοέμβριο του 2009 έως το Μάιο του 2012
πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις του ύψους και του βάρους 1514 Ελληνοπαίδων
ηλικίας 6 – 18 ετών, σε σχολεία της περιοχής Χαϊδαρίου, Αιγάλεω, Περιστερίου
και Αγίων Αναργύρων. Συνολικά έγιναν περίπου 7500 μετρήσεις. Η μελέτη ήταν
μικτή μακροχρόνια και οι μετρήσεις αφορούσαν σε 4 ηλικιακές ομάδες.
Συγκεκριμένα μετρήθηκαν τα παιδιά που φοιτούσαν κατά την πρώτη μέτρηση
στην πρώτη και τετάρτη τάξη του Δημοτικού, στην πρώτη τάξη του Γυμνασίου και στην πρώτη τάξη του Λυκείου, ενώ κατά την τελευταία μέτρηση φοιτούσαν
στην τρίτη και έκτη τάξη του Δημοτικού, στην τρίτη τάξη του Γυμνασίου και
στην τρίτη τάξη του Λυκείου, αντίστοιχα. Οι σωματομετρήσεις διεξάγονταν κάθε
6 μήνες επί 2,5 συνεχή έτη. Έτσι στα 3 χρόνια που διήρκεσε η μελέτη ελέγχθηκε
η αύξηση των παιδιών όλου του σχολικού ηλικιακού φάσματος. Για την εκτίμηση
του ρ υθμού τ ης α ύξησης κ άθε π αιδιού έ γινε αναγωγή τ ων μ ετρήσεων κ άθε
6μήνου σ ε ε τήσιο ρ υθμό ε κφρασμένο γ ια τ ο ύψος σ ε c m/έτος, γ ια το β άρος σ ε
kg/έτος, και για το ΔΜΣ σε kg/m2/έτος. Υπολογίσαμε την ταχύτητα αύξησης για
κάθε σωματομετρική παράμετρο ανά ηλικιακό 6μηνο, σε όλες τις ηλικίες από 6-
18 χρόνων, ξεχωριστά για το κάθε φύλο.
Αποτελέσματα: Συγκρίνοντας τ ο μ έσο ύ ψος α γοριών κ αι κ οριτσιών μέχρι τ ην
ηλικία των 11 χρόνων τα αγόρια είναι λίγο ψηλότερα από τα κορίτσια. Μεταξύ 11
και 12 χρόνων τα κορίτσια γίνονται λίγο ψηλότερα και από τα 12,5 χρόνια και
μετά τα αγόρια είναι σημαντικά ψηλότερα από τα κορίτσια.
Ο ρυθμός αύξησης του ύ ψους είναι υ ψηλότερος στην ηλικία των 6 και στα δύο
φύλα. Σ τα α γόρια π αρουσιάζει σ ταθερή μείωση ω ς τ ην η λικία τ ων 9 ,86 ( 5,18
εκ./έτος) οπότε αρχίζει η επιτάχυνση (ATO) που οδηγεί στην κορύφωσή του στην
ηλικία των 12,61 (PHV 7,82 εκ./έτος) και στη συνέχεια μειώνεται κάτω από 1
εκ./έτος μετά την ηλικία τ ων 1 7. Τα α γόρια α πό τ ην η λικία έ ναρξης τ ης
επιτάχυνσης έως το σχεδόν τελικό ανάστημα τους κερδίζουν συνολικά 35,8 εκ.
ενώ μετά από τη PHV 18,3 εκ.
Στα κ ορίτσια η μ είωση τ ου ρ υθμού φ θάνει σ το ν αδίρ σ ε η λικία 9 ,06 ( 6,45
εκ./έτος) οπότε αρχίζει η επιτάχυνση ε κ ν έου. Η κ ορύφωση τ ου ρ υθμού
συμβαίνει στην ηλικία των 10,93 (6,76 εκ./έτος) και ο ρυθμός γίνεται σχεδόν
μηδενικός, κάτω από 0,5 εκ./έτος, μετά την ηλικία των 16,5 ετών. Από την ηλικία έναρξης της επιτάχυνσης έως το σχεδόν τελικό ανάστημα τους κερδίζουν
συνολικά 27,3 εκ., ενώ μετά την PHV αποκτούν 16,5 εκ.
Κατά τ ην η λικία « απογείωσης» τ ο ύ ψος τ ων α γοριών ή ταν 1 41 c m κ αι τ ων
κοριτσιών 136 cm. Η διαφορά της συνολικής εφηβικής αύξησης, δηλαδή από την
αρχή της ΑΤΟ μέχρι το τελικό ανάστημα, μεταξύ των αγοριών και των κοριτσιών
ήταν 8,5 cm υπέρ των αγοριών.
Ο ρ υθμός α ύξησης τ ου β άρους σ τα α γόρια π αραμένει π ερίπου σ ταθερός α πό 6
έως 8 ε τών, με μ ικρή μ είωση ω ς τ ην η λικία των 9 ε τών, οπότε α ρχίζει η
επιτάχυνση που κορυφώνεται στα 12,5 (7,2 κιλά/έτος) όπως συμβαίνει και με το
ρυθμό του ύψους, ενώ σταδιακή επιβράδυνση εμφανίζεται στη συνέχεια. Στα
κορίτσια υ πάρχει σ ταδιακή α ύξηση α πό τ ην η λικία τ ων 6 μ έχρι 7 ε τών, μ ε
σταθεροποίηση τ ου ρ υθμού έ ως τ ην η λικία τ ων 9 π ου α ρχίζει ε κ ν έου η
επιτάχυνση που κορυφώνεται στα 11,5 χρόνια (4,9 κιλά/έτος).
Στην ταχύτητα του BMI στα αγόρια, μετά από μια αρχική αύξηση, παρατηρείται
σταθερή ε πιβράδυνση π ου χ ρονικά σ υμπίπτει μ ε τ ην έ ναρξη τ ης ε φηβικής
αυξητικής έκρηξης (ΑΤΟ). Η επιβράδυνση μάλιστα γίνεται αρνητική στην ηλικία
των 12 ε τών, δ ηλαδή 6 μήνες π ριν τ ην η λικία τ ης P HV. Σ την η λικία τ ων 1 2,5
ετών κατά την οποία παρουσιάζεται η PHV, παραδόξως εμφανίζεται εκ νέου
σημαντική αύξηση του ΒΜΙ, η οποία όμως είναι παροδική, γιατί μετά από ένα
χρόνο ακολουθεί εκ νέου συνεχής επιβράδυνση με αρνητικό ναδίρ στην ηλικία
των 15,5 χρόνων. Σημαντική όμως επιτάχυνση του BMI παρατηρείται μετά την
ηλικία των 17 χρόνων.
Στα κορίτσια, μετά την ηλικία των 7 ετών παρατηρείται σταθερά μικρή αύξηση
του Β ΜΙ, ε κτός α πό τ ην η λικία τ ων 9 χ ρόνων ο πότε π αρατηρείται αρνητική αύξηση, π ου η λικιακά σ υμπίπτει μ ε τ ην Α ΤΟ. Σ ημαντική ε πιτάχυνση τ ου Β ΜΙ
παρατηρείται, όπως και στα αγόρια, μετά την ηλικία των 17 ετών.
Επίσης καταγράφηκε ο επιπολασμός της παχυσαρκίας, του υπερβάλλοντος
βάρους, του φυσιολογικού βάρους και του λιποβαρούς, των αγοριών και των
κοριτσιών, σε 2 χρονικές περιόδους, κατά την πρώτη και την τελευταία μέτρηση.
Στη συνέχεια καταγράφηκε ο επιπολασμός του υπερβάλλοντος βάρους
(συμπεριλαμβάνοντας την παχυσαρκία), του φυσιολογικού βάρους και του
λιποβαρούς σε όλο τ ον π ληθυσμό τ ων π αιδιών α νά φύλο κ ατά τ ις 2 α υτές
χρονικές περιόδους. Κατά τα 2,5 χρόνια της μελέτης υπήρξε μείωση του
επιπολασμού της παχυσαρκίας και του υπερβάλλοντος βάρους που όταν
συνδυάζονταν ήταν στατιστικά σημαντική p= 0.02 για τα αγόρια και p=0.0056 για
τα κορίτσια. Αντίστοιχα υπήρξε στατιστικά σημαντική αύξηση του φυσιολογικού
βάρους και μικρή αλλά μη στατιστικά σημαντική αύξηση του λιποβαρούς και στα
2 φύλα.
Επίσης υπολογίστηκε η μεταβολή του ποσοστού επί της εκατό στον επιπολασμό
της παχυσαρκίας, του υπέρβαρου, του φυσιολογικού βάρους και του λιποβαρούς
στις διάφορες ηλικιακές ομάδες κατά την πρώτη και τελευταία μέτρηση και ανά
φύλο, όπως και το BMI z-score σε κάθε ηλικιακή ομάδα κατά την έναρξη και
λήξη της μελέτης. Σε όλες τις ομάδες υπήρχε μείωση του BMI z-score κατά τη
λήξη της μελέτης, η οποία γινόταν στατιστικά σημαντική σε κάποιες μόνο
ηλικιακές ομάδες, δηλαδή στα αγόρια της Δ’ Δημοτικού (ηλικία 9-10 ετών) στην
αρχή της μελέτης και στα κορίτσια της Δ’ Δημοτικού και 1ης Λυκείου (ηλικία 9-
10 & 15-16 ετών). Ενώ υπήρχε και υψηλή στατιστική σημαντικότητα στη μείωση του BMI z-score
όταν σ υγκρίθηκε η π ρώτη μ ε τ ην τ ελευταία μ έτρηση τ ου σ υνόλου τ ων π αιδιών
0,68 (0,94) έναντι 0,55 (1,12) αντίστοιχα.
Για τον υπολογισμό της ηλικίας επίτευξης του τελικού αναστήματος στα κορίτσια
καθώς και το αν υπάρχει θετική τάση υψηλότερου αναστήματος,
χρησιμοποιήθηκαν οι μετρήσεις των κοριτσιών Γυμνασίου και Λυκείου. Το
τελικό ανάστημα ήταν 163,3 cm, ενώ μεταξύ των ηλικιών 16,34 και 16,67 χρόνων
η αύξηση ή ταν μ όλις 0 ,7 mm. Επειδή δεν διαπιστώθηκε περαιτέρω αύξηση σε
μεγαλύτερη ηλικία συμπεραίνουμε ότι το τελικό ανάστημα επετεύχθη γύρω στα
16,5 έτη.
Συγκρίνοντας το τελικό ανάστημα των κοριτσιών της μελέτης μας με πρόσφατες
μελέτες διατομής πληθυσμού (cross-sectional) στην Αθήνα, είδαμε ότι το 1995 το
τελικό ανάστημα ήταν 163,3 cm και επετεύχθη στο 16ο έτος ζωής, ενώ το 2000
στην ηλικία των 16 χρόνων ήταν 162,2 cm και το τελικό ανάστημα ήταν 163,1
στην ηλικία των 17 χρόνων, χωρίς περαιτέρω αύξηση στην ηλικία των 18 χρόνων.
Συμπεράσματα: Τα διαγράμματα του ρυθμού αύξησης του ύψους και του βάρους
είναι π ολλοί ε υαίσθητοι δ είκτες τ ης α ύξησης, π ου π ροσφέρουν χ ρήσιμες
πληροφορίες κ αι μ ας β οηθούν ν α ε κτιμήσουμε κ αλύτερα τ ην α ύξηση τ ων
ελληνοπαίδων αποδίδοντας τη σύγχρονη εικόνα του ελληνικού πληθυσμού.
Επίσης, τα στοιχεία μας δείχνουν ένα ανησυχητικά υψηλό ποσοστό επίπτωσης
υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών, το οποίο βελτιώθηκε κατά τα πρώτα χρόνια
της οικονομικής κρίσης που έπληξε τη χώρα μας και συνέπεσαν με το χρόνο που
εκπονήθηκε η μελέτη μας.
Τέλος φαίνεται ότι η τάση για υψηλότερο ανάστημα στα κορίτσια έχει
ουσιαστικά ανασταλεί.
Κύρια θεματική κατηγορία:
Επιστήμες Υγείας
Λέξεις-κλειδιά:
Ρυθμός αύξησης, παχυσαρκία, τελικό ανάστημα
Ευρετήριο:
Όχι
Αρ. σελίδων ευρετηρίου:
0
Εικονογραφημένη:
Ναι
Αρ. βιβλιογραφικών αναφορών:
159
Αριθμός σελίδων:
138

PhD final.pdf
1 MB
Δεν επιτρέπεται η πρόσβαση στο αρχείο.